Przejdź do treści

Porównaj skutki prawne umowy dożywocia i darowizny mieszkania ze służebnością

Senior chce przepisać mieszkanie w zamian za dożywotnie zamieszkiwanie i opiekę? Porównaj podatek PCC 2%, obowiązki utrzymania i przyszły zachowek.

Informacja ma charakter edukacyjny. Obie umowy wymagają aktu notarialnego — przed wyborem skonsultuj skutki podatkowe i rodzinne z notariuszem lub radcą prawnym.

Cztery główne różnice między darowizną ze służebnością a umową dożywocia

  1. 01

    Sprawdź różnicę w zakresie obowiązków wobec seniora

    Służebność daje dach nad głową, a dożywocie (art. 908 KC) zobowiązuje też do wyżywienia, ubrania, opału, pomocy w chorobie i sprawienia pogrzebu.

  2. 02

    Zestaw 2% PCC na starcie z późniejszym ryzykiem zachowku

    Darowizna w rodzinie ma 0% podatku, ale wchodzi do zachowku; dożywocie kosztuje na starcie 2% PCC od wartości lokalu, lecz wyłącza zachowek.

  3. 03

    Oceń trwałość umowy i zamianę na rentę przy konflikcie

    Darowiznę odwołuje się za rażącą niewdzięczność, a przy konflikcie w dożywociu sąd najpierw zamienia opiekę na dożywotnią rentę pieniężną (art. 913 KC).

  4. 04

    Pamiętaj o obciążeniu księgi wieczystej przy sprzedaży lokalu

    Prawo dożywocia w dziale III KW obciąża każdego nabywcę lokalu, a dożywotnik może wtedy żądać zamiany uprawnień na rentę pieniężną.

Przykład działania

Rozterka rodziny przed wizytą u notariusza

Mama (76 lat) chce przekazać mieszkanie warte 500 000 zł córce, która z nią mieszka i sprawuje opiekę. Brat od 15 lat nie utrzymuje kontaktu, ale zapowiada walkę o zachowek.

Zestawienie obu wariantów do decyzji

1. Darowizna ze służebnością: 0 zł podatku na starcie, lecz po śmierci mamy brat będzie mógł żądać zachowku od wartości mieszkania. 2. Umowa o dożywocie: 2% podatku PCC (10 000 zł) na starcie, pełny obowiązek utrzymania mamy, ale mieszkanie nie wchodzi do wyliczenia zachowku. 3. Dokumentuj realną opiekę (wizyty lekarskie, zakupy), by wykluczyć zarzut pozorności umowy.

Podatek 2% PCC przy dożywociu bywa ułamkiem przyszłego zachowku, o ile nabywca faktycznie wykonuje obowiązki opiekuńcze.

Najczęściej zadawane pytania

Czy umowę dożywocia można zawrzeć również z osobą niespokrewnioną?

Tak — umowę o dożywocie zawiera się zarówno z rodziną, jak i z osobą obcą, a stawka podatku PCC (2% wartości nieruchomości) jest taka sama.

Czy umowa dożywocia zawarta na kilka dni przed śmiercią ciężko chorego jest bezpieczna?

Taka czynność naraża się na zarzut braku świadomości (art. 82 KC) lub pozorności, gdyż dożywocie z natury zakłada element losowości czasu opieki.

Czy po śmierci dożywotnika wpis w dziale III księgi wieczystej znika samoczynnie?

Prawo wygasa z chwilą śmierci, lecz do jego wykreślenia z działu III KW trzeba złożyć w sądzie wniosek z odpisem aktu zgonu (opłata 100 zł).

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania