Przejdź do treści

Przeanalizuj uprawnienie do zachowku albo wezwanie otrzymane od rodziny

Rodzic przepisał mieszkanie w testamencie albo darowiźnie jednej osobie? Sprawdź ułamek zachowku (1/2 lub 2/3), doliczanie darowizn i rozłożenie na raty.

W następnym kroku dodasz zdjęcie lub plik PDF w oknie rozmowy

Informacja ma charakter edukacyjny. Sprawy o zachowek dotyczą wysokich kwot i wycen — skonsultuj sprawę z adwokatem lub radcą prawnym.

Cztery kluczowe reguły rządzące zachowkiem w polskim prawie

  1. 01

    Ustal krąg uprawnionych oraz ułamek 1/2 lub 2/3 udziału

    Zachowek przysługuje tylko zstępnym, małżonkowi i rodzicom — wynosi 1/2 udziału ustawowego albo 2/3 dla małoletnich i trwale niezdolnych do pracy.

  2. 02

    Sprawdź doliczanie darowizn do substratu zachowku (art. 994 KC)

    Darowizny na rzecz osób obcych sprzed ponad 10 lat odpadają, lecz darowizny na rzecz spadkobierców i uprawnionych dolicza się bez limitu 10 lat!

  3. 03

    Odlicz od zachowku darowizny otrzymane przez uprawnionego

    Na należny zachowek zalicza się wcześniejsze darowizny, zapisy windykacyjne oraz udział spadkowy otrzymany już przez uprawnionego.

  4. 04

    Pilnuj 5 lat przedawnienia i możliwości rat (art. 997(1) KC)

    Roszczenie przedawnia się w 5 lat od ogłoszenia testamentu (lub otwarcia spadku), a zobowiązany może wnosić w sądzie o raty lub obniżenie.

Przykład działania

Stan faktyczny przedstawiony przez klienta

Ojciec wdowiec miał dwoje dorosłych dzieci: mnie i siostrę. W testamencie zapisał wszystko siostrze (mieszkanie warte 600 000 zł, brak długów), a ja 5 lat temu dostałem od ojca 50 000 zł darowizny.

Orientacyjny mechanizm wyliczenia zachowku

1. Udział ustawowy każdego dziecka to 1/2, więc ułamek zachowku wynosi 1/2 × 1/2 = 1/4. 2. Substrat zachowku = spadek (600 000 zł) + doliczana darowizna (50 000 zł) = 650 000 zł. 3. Pełny zachowek (1/4 z 650 000 zł) to 162 500 zł minus otrzymane już 50 000 zł = 112 500 zł uzupełnienia zachowku.

Mniejsza darowizna otrzymana za życia rodzica nie wyłącza zachowku — zalicza się ją na poczet należnej kwoty i żąda różnicy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rodzeństwo bezdzietnego zmarłego brata lub siostry ma prawo do zachowku?

Nie — rodzeństwo spadkodawcy ani jego dzieci nie należą do kręgu osób uprawnionych do zachowku, nawet gdy bez testamentu dziedziczyliby z ustawy.

Czy wartość mieszkania przekazanego umową o dożywocie dolicza się do zachowku?

Nie — umowa o dożywocie jest odpłatną umową wzajemną, a nie darowizną, dlatego nie dolicza się jej do substratu zachowku.

Czy sąd może rozłożyć zasądzony zachowek na raty na kilka lat?

Tak, art. 997(1) KC pozwala zobowiązanemu żądać rozłożenia zachowku na raty (zwykle do 5 lat, wyjątkowo do 10 lat), a w szczególnych wypadkach obniżenia.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania